.png)
NÔNG NGHIỆP
Hoạt động nông nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) không chỉ là trụ cột kinh tế mà còn là nhân tố chính làm thay đổi diện mạo môi trường của khu vực này. Việc chuyển dịch từ canh tác lúa truyền thống sang thâm canh tăng vụ, kết hợp với sự bùng nổ của chăn nuôi quy mô công nghiệp, đã tạo ra những áp lực chưa từng có lên hệ sinh thái tự nhiên.
Tác động từ canh tác trồng trọt và thâm canh lúa
Sự thay đổi rõ rệt nhất đến từ việc lạm dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật để duy trì năng suất trong các mô hình lúa ba vụ. Lượng dư thừa hóa chất không được cây trồng hấp thụ hết sẽ rửa trôi xuống hệ thống kênh rạch, gây ra hiện tượng phú dưỡng hóa, làm suy giảm chất lượng nước mặt và tiêu diệt các loài thủy sinh bản địa. Bên cạnh đó, việc xây dựng hệ thống đê bao khép kín để sản xuất nông nghiệp quanh năm đã ngăn cản dòng chảy tự nhiên, khiến đất đai không còn được bồi đắp phù sa màu mỡ hàng năm. Hệ quả là đất bị bạc màu, chai cứng và tích tụ độc tố, buộc người nông dân phải sử dụng nhiều hóa chất hơn, tạo thành một vòng lặp gây hại cho môi trường bền vững.
Áp lực từ hoạt động chăn nuôi gia súc, gia cầm
Song song với trồng trọt, hoạt động chăn nuôi tại ĐBSCL, đặc biệt là nuôi lợn và gia cầm quy mô hộ gia đình hoặc trang trại vừa, đang gây ra những lo ngại lớn về ô nhiễm hữu cơ. Do hạ tầng xử lý chất thải chưa đồng bộ, một lượng lớn phân và nước thải chăn nuôi thường bị xả trực tiếp hoặc rò rỉ vào hệ thống sông ngòi. Điều này không chỉ làm tăng hàm lượng vi sinh vật gây bệnh trong nước mà còn phát tán mùi hôi và khí thải như NH3 (ammonia) hay CH4 (methane), góp phần vào hiệu ứng nhà kính. Sự tích tụ chất hữu cơ quá mức trong các dòng kênh nhỏ vốn có lưu tốc dòng chảy thấp vào mùa khô đã biến nhiều nơi thành "dòng sông chết", ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và nguồn nước sinh hoạt.
Biến đổi tài nguyên nước và xâm nhập mặn
Sự thay đổi trong thực hành nông nghiệp cũng làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm nước ngọt và xâm nhập mặn tại vùng đồng bằng. Để phục vụ tưới tiêu cho các loại hoa màu và cây ăn trái trong mùa khô, việc khai thác nước ngầm quá mức đã dẫn đến hiện tượng sụt lún đất, khiến nước biển dễ dàng tiến sâu vào nội đồng. Việc thay đổi cơ cấu cây trồng từ lúa sang các loại cây có giá trị kinh tế cao nhưng đòi hỏi nước ngọt khắt khe đã vô tình tạo ra sự xung đột trong quản lý nguồn nước. Điều này không chỉ làm thay đổi đặc tính hóa lý của đất mà còn phá vỡ sự cân bằng sinh thái giữa vùng nước ngọt, nước lợ và nước mặn, làm mất đi các sinh cảnh tự nhiên đặc trưng của vùng cửa sông.