top of page
NHÀ MÁT
Nhà Mát, nằm tại tỉnh Cà Mau, đã phát triển thành trung tâm nuôi trồng thủy sản trong vài thập kỷ qua. Tuy nhiên, một vấn đề đáng lo ngại là khu vực này đang phải đối mặt với những thách thức nghiêm trọng về vùng ven biển, bao gồm suy thoái rừng ngập mặn, xói lở đường bờ và hệ thống đê biển Nhà Mát liên tục bị hư hại. Để ứng phó, hàng loạt biện pháp bảo vệ vùng ven biển đã được triển khai với chi phí lên đến hàng nghìn tỷ đồng. Bất chấp những nỗ lực can thiệp đó, rừng ngập mặn tại đây gần như đã biến mất trong những năm gần đây, biến Nhà Mát trở thành một khu vực nghiên cứu đặc biệt quan trọng. Tại trang này, bạn có thể tìm thấy thêm thông tin chi tiết về địa điểm cụ thể này.
SUY GIẢM RỪNG NGẬP MẶN
Như được thể hiện trong hình ảnh mô phỏng (animation), khu vực này đã trải qua tình trạng suy giảm rừng ngập mặn trên diện rộng. Dọc theo đường bờ biển, đai rừng ngập mặn đã lùi sâu vào đất liền khoảng 150-200 mét. Tại một số khu vực sâu hơn trong nội đồng, diện tích rừng bị mất lên tới 500 mét, nơi rừng ngập mặn đã bị chặt hạ để phục vụ nuôi trồng thủy sản. Sự suy giảm độ che phủ của rừng làm yếu đi khả năng bảo vệ vùng ven biển tự nhiên, khiến đất đai và cộng đồng địa phương trở nên dễ bị tổn thương hơn trước tình trạng ngập lụt.
CÁC BÊN LIÊN QUAN TRONG KHU VỰC
Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau chịu trách nhiệm thực thi các chính sách và thiết lập mục tiêu cho các lĩnh vực nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản và lâm nghiệp. Tỉnh Bạc Liêu đã đặt mục tiêu đạt 1,2 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu tôm vào năm 2025. Những mục tiêu này được hiện thực hóa nhờ ngư dân và những hộ nuôi tôm địa phương , những người phụ thuộc vào cả điều kiện nguồn nước ổn định lẫn khung chính sách nhất quán để duy trì sản xuất. Sở cũng mang trọng trách điều phối các hoạt động thích ứng với biến đổi khí hậu và quản lý rủi ro thiên tai để bảo vệ các hộ gia đình địa phương. Để thực hiện điều này, chính quyền đã giao cho khoảng 400 hộ gia đình tự quản lý, bảo vệ và trồng mới 3.100 ha rừng ngập mặn. Để đưa ra các lựa chọn ngân sách thông minh, cơ quan quản lý nhận được sự tư vấn từ các các nhà nghiên cứu và tư vấn hỗ trợ, giúp họ đưa ra các quyết định dựa trên cơ sở khoa học. Tại Nhà Mát, các nhà nghiên cứu tiến hành đo đạc và thực nghiệm để tạo ra kiến thức mới. Các tổ chức nghiên cứu như Đại học Cần Thơ và dự án Living Lab đều đang hoạt động tích cực tại đây. Các đơn vị tư vấn như Viện Kỹ thuật Biển (ICOE) hoặc Haskoning (tư nhân) đảm nhiệm việc thu thập, báo cáo thông tin và kết nối các bên liên quan để hiện thực hóa việc triển khai dự án.
CÁC TÁC ĐỘNG TỪ CON NGƯỜI
Các hoạt động của con người đã gây ra những ảnh hưởng đáng kể đến rừng ngập mặn tại Nhà Mát. Trong vài thập kỷ qua, những diện tích rừng lớn đã bị phát quang để nhường chỗ cho các dự án phát triển như khu nghỉ dưỡng Nhà Mát và các trang trại nuôi tôm . Những hành động này đẩy rừng ngập mặn vào những dải đất hẹp, dẫn đến hiện tượng nén vùng ven biển .
2025: THỰC TRẠNG HIỆN TẠI
Tuy nhiên, tính đến năm 2025, rừng ngập mặn tại Nhà Mát vẫn chưa có dấu hiệu phục hồi, và người dân vẫn phải tiếp tục chịu cảnh ngập lụt nhà cửa và đường xá. Trước tình hình đó, chính quyền một lần nữa phải đưa ra các biện pháp can thiệp. Ủy ban Nhân dân tỉnh Bạc Liêu đã phê duyệt dự án xây dựng kè chống ngập đoạn từ cống Nhà Mát đến cầu Nhà Mát, với tổng mức đầu tư cho tỉnh hơn 905 tỷ đồng .
2019: Đê chắn sóng
Khi nhận thấy hàng rào tre không hiệu quả trong việc hỗ trợ sự phát triển của rừng ngập mặn, các đê chắn sóng đã được xây dựng để giảm năng lượng sóng dọc theo bờ biển. Năm 2019, hai loại đê chắn sóng đã được lắp đặt: một đê chắn sóng trụ đá hộc tách rời và một đê chắn sóng mái vòm đục lỗ.
Cả hai thiết kế đều có tính thấm, cho phép vận chuyển trầm tích. Đê chắn sóng trụ đá đổ rời rạc có hiệu quả rất cao trong việc giảm khả năng truyền sóng vào bờ, nhưng lại ít hiệu quả hơn trong việc hỗ trợ vận chuyển các chất dinh dưỡng từ biển vào vùng ven bờ.
Đê chắn sóng dạng vòm có lỗ duy trì sự trao đổi dưỡng chất tốt hơn và có hệ số phản xạ sóng thấp hơn so với loại đê trụ đá đổ.
Đê chắn sóng
trụ đá đổ rời rạc
Đê chắn sóng
dạng vòm có lỗ
2012 - 2016: HÀNG RÀO GỖ
Để tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của rừng ngập mặn, nhiều công trình bảo vệ vùng ven biển đã được xây dựng. Vào năm 2012 và 2016, các hàng rào gỗ đã được xây dựng với mục đích ổn định bờ biển và hỗ trợ phục hồi rừng ngập mặn. Tuy nhiên, những hàng rào này đã không mang lại kết quả tích cực như mong đợi đối với các dự án trồng rừng.
2000 - 2010:
CÁC DỰ ÁN TRỒNG RỪNG
Nhiều dự án trồng rừng đã được triển khai tại Nhà Mát. Từ năm 2000 đến năm 2010, 150-200 ha rừng ngập mặn mới đã được trồng trên bãi biển Nhà Mát. Từ năm 2015 đến năm 2020, thêm 200 ha rừng nữa được trồng lại. Năm 2019, khoảng 2000 cây ngập mặn đã được trồng.
CÁCH THỨC
HÀNH ĐỘNG
Để cải thiện điều kiện vùng ven biển tại Nhà Mát, các biện pháp can thiệp cần phải phù hợp với từng địa điểm cụ thể . Nếu một biện pháp can thiệp hiệu quả ở Vĩnh Châu, điều đó không có nghĩa là nó cũng sẽ thành công ở Nhà Mát, vì điều kiện địa phương luôn khác nhau. Để tác động đến những điều kiện đặc thù này, việc thu hút các nhà nghiên cứu tham gia sớm vào quá trình ra quyết định là rất quan trọng. Tại Nhà Mát, Khoa Tài nguyên nước thuộc Đại học Cần Thơ có thể đóng vai trò là đối tác quý giá trong việc xác định điều kiện địa phương ngay từ giai đoạn lập kế hoạch dự án. Đầu tư một lượng thời gian và nguồn lực nhỏ vào nghiên cứu kỹ lưỡng ngay từ đầu giúp tránh được những thử nghiệm và sai sót tốn kém, cuối cùng dẫn đến các giải pháp chiến lược và dài hạn hơn.
bottom of page