.png)
CỐNG NGĂN MẶN
Cống ngăn mặn là một cấu trúc thủy lợi được lắp đặt băng ngang kênh rạch tại điểm mà ranh mặn do triều cường đạt đến nồng độ vượt mức cho phép đối với các mục đích sử dụng đất hạ lưu. Cống vận hành theo nguyên lý đơn giản: đóng lại khi nước mặn từ hạ lưu có xu hướng xâm nhập, và mở ra khi nước ngọt có thể lưu thông tự do hoặc khi cần tiêu thoát nước lũ.
Hệ thống thủy lợi Cái Lớn – Cái Bé, hoàn thành theo từng giai đoạn trong năm 2021 và 2022, là khoản đầu tư hạ tầng thủy lợi lớn nhất trong lịch sử ĐBSCL. Cống Cái Lớn có khẩu độ 455 m bắc qua một trong những kênh triều lớn nhất của đồng bằng tại tỉnh Kiên Giang; cống Cái Bé có khẩu độ 215 m trên kênh lân cận. Cùng nhau, chúng tạo thành một ranh giới thủy lực bảo vệ khoảng 384.000 ha đất thuộc các tỉnh Kiên Giang, Hậu Giang, Bạc Liêu, Cà Mau và Sóc Trăng — tương đương 1/5 tổng diện tích đất nông nghiệp của toàn vùng.
Hệ thống này đã chứng minh giá trị thực tiễn trong mùa khô năm 2023 khi giữ ranh mặn không lấn sâu thêm 40 km so với kịch bản tự nhiên. Tuy nhiên, dự án cũng gây ra những tranh luận đáng kể: cộng đồng ngư dân đã ghi nhận hiện tượng cá chết và nước kênh bị đen (nước đứng) trong các vùng nội vi khi cống đóng kéo dài. Các nhà nghiên cứu tại Đại học Cần Thơ cũng đã ghi nhận tình trạng suy giảm oxy hòa tan (DO) nghiêm trọng tại các đoạn kênh bị cô lập sau 3–4 tuần đóng cống liên tục.