.png)
XÓI MÒN
Đường bờ biển Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đã và đang trải qua tình trạng xói mòn gia tốc kể từ cuối thập niên 1990, nguyên nhân cốt lõi là do sự thiếu hụt nghiêm trọng trong cán cân trầm tích (sediment budget).
Trong điều kiện tự nhiên, đồng bằng này từng bồi đắp ra biển với tốc độ ~10–16 m/năm — đây là tỷ lệ mà nguồn cung trầm tích từ thượng nguồn cân bằng được với tác động tái cấu trúc của sóng và thủy triều. Kể từ khi hệ thống bậc thang thủy điện thượng nguồn (đặc biệt là tại Trung Quốc và Lào) làm sụt giảm lượng trầm tích ước tính khoảng 50–70%, đường bờ biển đã chuyển dịch từ trạng thái bồi tụ sang xói mòn.
Dữ liệu giám sát vệ tinh cho thấy trong giai đoạn 2005–2020, vùng đồng bằng đã mất đi khoảng 500 $km^2$ diện tích đất liền, tập trung chủ yếu ở dải ven biển phía Tây (bán đảo Cà Mau, Kiên Giang) và các cửa sông Cửu Long. Tốc độ xói mòn từ 40–60 m/năm đã được ghi nhận tại các mũi đất nhô ra.
Hệ quả của xói mòn tạo ra tác động cộng hưởng với các tác nhân khác:
-
Khi đường bờ biển lùi sâu và các đai rừng ngập mặn chắn sóng biến mất, triều cường lấn sâu hơn vào nội địa.
-
Năng lượng từ sóng bão xâm nhập trực diện mà không có vật cản.
-
Lượng trầm tích từng bồi đắp nên các đê bao tự nhiên không còn được bổ sung.
Hoạt động khai thác cát trong lòng dẫn càng làm cạn kiệt nguồn trầm tích dự trữ, đẩy nhanh quá trình hạ thấp đáy sông và tạo điều kiện cho nước mặn xâm nhập sâu hơn dọc theo tầng đáy.